Podstawowe zasady

Ustalając cenę za każdą tonę wyemitowanego węgla, EU ETS zachęca do inwestycji w technologie niskowęglowe. System zmusił zarządy przedsiębiorstw do wzięcia pod uwagę kosztów emisji, ukierunkowując w ten sposób pomysłowość i kreatywność przedsiębiorców na wynajdowanie innowacyjnych i mniej kosztownych sposobów walki ze zmianami klimatu. System dał początek dużej liczbie związanych z nim nowych sektorów usługowych, jak np. handel pozwoleniami na emisję dwutlenku węgla, finansowanie operacji redukcji emisji, zarządzanie nimi oraz ich audyt.

EU ETS powinien umożliwić Unii Europejskiej osiągnięcie celu w zakresie redukcji emisji zgodnie z założeniami Protokołu z Kioto przy kosztach wynoszących poniżej 0,1 % PKB – znacznie obniżonych dzięki wprowadzeniu systemu. System będzie także odgrywać kluczową rolę w realizacji jeszcze bardziej ambitnych europejskich celów w zakresie redukcji emisji do roku 2020 i w latach późniejszych.

Obok zapewnienia unijnym przedsiębiorstwom opłacalnego sposobu zmniejszenie ich emisji EU ETS kieruje także znaczne inwestycje oraz czyste technologie do krajów rozwijających się i gospodarek w fazie przejściowej, wspomagając w ten sposób ich wysiłki na rzecz osiągnięcia zrównoważonego rozwoju. Jest to możliwe dzięki temu, że system pozwala firmom na wykorzystanie kredytów z projektów ograniczających emisje, realizowanych w ramach mechanizmów CDM i JI, do kompensowania pewnej części ich własnych emisji.

EU ETS rozwinął się w kilku aspektach:

• Jego zakres geograficzny wzrósł wraz z rozszerzeniem UE do 27 państw członkowskich, a od początku 2008 roku do systemu przystąpiły także sąsiadujące z UE Islandia, Liechtenstein i Norwegia. Aby jeszcze bardziej rozszerzyć międzynarodowy rynek handlu emisjami, EU ETS jest otwarty na ustanowienie formalnych powiązań z kompatybilnymi obowiązkowymi systemami typu „ograniczenie-handel” dla gazów cieplarnianych obowiązującymi w innych częściach świata.

• W sektorach przemysłowych EU ETS obejmuje obecnie około 11 tys. bardzo energochłonnych obiektów w branży produkcyjnej oraz wytwarzania energii. Od 2012 roku rozszerzony system obejmie również emisje lotnicze wytwarzane podczas lotów do i z lotnisk europejskich.

• Po początkowym trzyletnim etapie pilotażowym „uczenia się w praktyce” wyznaczono surowsze limity przydziałów emisji na okres handlowy 2008-2012, co w znacznym stopniu przyczyni się do osiągnięcia przez państwa członkowskie UE celów im wyznaczonych przez Protokół z Kioto.

• Obecnie dyskutowane są propozycje, które przyczynią się do wzmocnienia, ekspansji i poprawy funkcjonowania EU ETS począwszy od 2013 roku. Umożliwi to systemowi odegranie głównej roli w realizacji unijnych celów w zakresie redukcji emisji do roku 2020 i w latach następnych, zgodnie z przyszłymi zobowiązaniami Europy, określonymi w ramach obecnie negocjowanego międzynarodowego porozumienia w zakresie zmian klimatu.

System handlu emisjami pozostanie trwałym elementem strategii walki ze zmianami klimatu. Sprawdza się on jako kluczowy instrument redukcji emisji gazów cieplarnianych po stosunkowo niskich kosztach i stymuluje ewolucję w kierunku gospodarki przyszłości opartej na technologiach niskoemisyjnych.

EU ETS opiera się na świadomości, że wyznaczenie ceny za emisje związków węgla jest najbardziej opłacalnym sposobem na znaczne zredukowanie globalnych emisji gazów cieplarnianych, które jest konieczne, aby zapobiec osiągnięciu przez zmiany klimatu niebezpiecznego poziomu.

System, ustanowiony obowiązującymi aktami prawnymi zaproponowanymi przez Komisję Europejską i zatwierdzonymi przez państwa członkowskie UE oraz Parlament Europejski, opiera się na czterech fundamentalnych zasadach.

• Jest to system typu „ograniczenie-handel”
• Uczestnictwo przedsiębiorstw w sektorach objętych systemem jest obowiązkowe
• Zawiera silne mechanizmy gwarantujące przestrzeganie ustaleń
• System obejmuje rynek Unii Europejskiej, ale wykorzystuje także redukcje emisji w innych częściach świata dzięki akceptacji kredytów z projektów ograniczania emisji realizowanych zgodnie z mechanizmem czystego rozwoju i instrumentem wspólnych wdrożeń, określonymi w Protokole z Kioto. EU ETS jest również otwarty na ustanowienie formalnych powiązań z odpowiednimi obowiązkowymi systemami typu „ograniczenie-handel” w krajach trzecich, które ratyfikowały Protokół z Kioto.